Śpiew Kościelny - forum o tradycyjnych pieśniach kościelnych i chorale gregoriańskim

Wersja 9-zwrotkowa z Chwalcie Pana, wyd. VIII, Cieszyn 1947, nakładem ,,Dziedzictwa bł. Jana Sarkandra", s. 489

1. Już przyjdzie Pan, Zbawiciel nasz, * Drogę Jemu sprawcie! * Przyjdzie żądany Mesjasz, * Gospodę przyprawcie. *
Przyjdzie, przyjdzie nasz Zbawiciel, * Wszyscy zaśpiewajcie, * Przyjdzie, przyjdzie Odkupiciel, * Chwałę Jemu dajcie!

2. O którym prorokowali * Prorokowie święci, * Którego z dawna żądali, * By przyszedł z wysości. * Przyjdzie itd.

3. Śpiewajcie święci Ojcowie, * Którzyście w ciemności, * Zaświeci wam tam w otchłani * Słońce z wysokości. * Przyjdzie itd.

4. Już przyjęła Panna czysta * Niebieskie poselstwo, * Że ma porodzić Jezusa * Bez szkody panieństwa. * Przyjdzie itd.

5. Zbliża się już dzień zbawienia * Z Bożej łaskawości * I z Dawida pokolenia * Bóg zstąpi w niskości. * Przyjdzie itd.

6. Głos się rozchodzi w pustkowiu: * ,,Gotujcie ścieżyny, * Szczyt wszelki dumy poniżcie, * Zrównajcie niziny! * Przyjdzie itd.

7. Wszystko, co krzywe, prostujcie * Ku Bogu waszemu, * Mieszkanie miłe zgotujcie * Zbawcy łaskawemu. * Przyjdzie itd.

8. Objawi się chwała Pańska * Nad nami biednymi * I cała ludzkość zobaczy * Zbawienie na ziemi." * Przyjdzie itd.

9. Gdy zegar świata dobiegnie * Do kresu swojego, * Wówczas Bóg-Sędzia przybędzie * Z tronu niebieskiego. * Przyjdzie itd.

Poniżej zamieszczam inny niż gdziekolwiek (o ile nie przeoczyłem czegoś na tut. forum) sposób odprawiania Drogi krzyżowej, zwany biblijną Drogą krzyżową [za Wikipedią].
Tekst pochodzi z:
i jest opisany jako ,,Drugi sposób obchodzenia Drogi krzyżowej."

Wstęp ,,Z Jezusem w drogę" przetrwał i pojawia się w tej samej roli w modlitewnikach Chwalcie Pana. Jako pieśń do pierwszej stacji występuje już później ,,Rozmyślajmy dziś", do drugiej ,,Ciężar krzyżowy" itd. Taka też melodia pasuje do tekstu, ale zamieszczam jeszcze jedną melodię, z anonimowego Chorału do kancjonału A. Janusza, Lipsk 1873.

Dla lepszej czytelności tekstu dodałem ,,oddechy" w postaci gwiazdek, w oryginale one nie występują.

Przygotowanie do odprawienia Drogi krzyżowej.
Z Jezusem w drogę Krzyża się udajmy, * Co za nas cierpiał, pilnie rozmyślajmy,
Przytem się uczmy z Jego cierpliwości, * Znosić przykrości.

Stacya I. Trwoga i smutek Pana Jezusa w Ogrojcu.
Prosi Pan Jezus, smutkiem przerażony, * Ojca, żeby był od mąk uwolniony;
Jednak się skłania ze serca całego, * Do woli Jego.
II. Przez fałszywe pocałowanie Judasza Pan Jezus na śmierć wydany.
Gdy Judasz Pana obłudnie całuje, * By go chwytali żydom pokazuje;
I tak związany, rozmaicie skrzywdzony, * Przed sąd wiedziony,
III. Upadek Piotra.
Gdy sąd Jezusa winnym śmierci głosi, * On to cierpliwie posłucha i znosi;
Spojrzał na Piotra, który tknięty tkliwie, * Płacze rzewliwie.
IV. Biczowanie Pana Jezusa.
Strać go, ukrzyżuj, krzyczą w zawziętości, * Piłat Jezusa broni niewinności,
Potem zniewolon ich wrzaskom folgować, * Dał go biczować.
V. Pan Jezus ludowi przedstawiony.
Ścięty rózgami, okropnie zraniony, * W koronie z ciernia, żydom przedstawiony:
Zamiast litości, Pana znieważają, * Strać go, wołają.
VI. Pan Jezus na śmierć krzyżową skazany.
Gdy się zawziętość żydowska pomnaża, * Obmywa ręce Piłat i powtarza:
Za krew niewinną, którą wytoczycie, * Wy odpowiecie.
VII. Pan Jezus bierze krzyż na święte ramiona swoje.
Wnet po dekrecie krzyż Panu wkładają, * I na Golgotę z nim potem zdążają;
Idzie Zbawiciel, by był krzyżowany, * Z łotry zrównany.
VIII. Pan Jezus cieszy płaczące niewiasty.
Płaczą nad Panem pobożne matrony, * Widząc jak ciężko zbity i zmęczony; *
Nie płaczcie, mówi Pan, nad nędzą moją, * Tylko nad swoją.
IX. Pan Jezus pod krzyżem upada.
Kopią nogami, za włosy targają, * By postępował, w drodze popychają,
Tak Pan zmęczony, już sobą nie włada, * Z krzyżem upada.
X. Szymon niesie krzyż Jezusowi na górę Kalwaryi.
Widzi to setnik, gdy Jezus omdlewa, * Gdy od słabości potem się oblewa,
Kazał mu zdjąć krzyż, na Szymona włożyć, * Tak Panu ulżyć.
XI. Pana Jezusa do krzyża przybijają.
Suknie sromotnie z Jezu zdzierają, * Jego okrutnie na krzyż przybijają,
On prosi: Ojcze! nie pomnij im tego * Grzechu strasznego.
XII. Pan Jezus na krzyżu przybity ma staranie o Matkę swoję.
Widzi pod krzyżem Matkę opuszczoną, * Omdlewającą, smutkiem przerażoną:
Zleca ją pieczy Jana kochanego, * Ucznia swojego.
XIII. Śmierć Pana Jezusa na krzyżu, i Jego Matka bolesna.
Ostatnie słowa Jezusa miłego: * ,,Ojcze! w twe ręce zlecam ducha mego;"
Natychmiast skonał, owisła mu głowa, * Gdy rzekł te słowa.
XIV. Pan Jezus do grobu włożony.
Z łona Maryi Jezusa dźwigają, * I w prześcieradło czyste zawijają;
W grób go wkładając, poruszeni tkliwie, * Płaczą rzewliwie.
(Zakończenie)
Te wszystkie męki i dolegliwości, * Cierpiałeś Jezu dla grzesznych z miłości;
Słodź nam tu krzyże, a kiedyś do siebie, * Przyjmij nas w niebie.

Dodana pozycja to drugi, po anonimowo wydanym Chorale do kancjonału ks. A. Janusza, chorał do m.in. wymienionego modlitewnika. Podzielony na dwie części, czeską (pierwsza) i polską (druga), z, również jak tytuł, niemieckim, ciekawym wstępem. Nie zawiera w polskiej części melodii do wszystkich pieśni z kancjonału, gdzieniegdzie pojawiają się odnośniki do pieśni z czeskiej części. Często pojawiają się ułożone przez autora preludia (nazwany tu przedgrywkami) i fughetty.

Oryginalny tytuł to: Chorbuch, enthaltend die harmonisirten Melodien zu den Gesängen des Lehner'schen, Onderek'schen und Janusch'schen Kanzionales, dann Responsorien und über hundert Vorspiele
verfasst
von
A. Schindler
Mitglied des Vereins der Kunstfreunde für Kirchenmusik.

TESCHEN 1890
Verlag von EDUARD FEITZINGER

Pozycja dostępna na stronie Śląskiej Biblioteki Cyfrowej
https://sbc.org.pl/dlibra/publication/338700/edition/319913

Laudate pueri Dominum! Chwalcie dzieci Pana: śpiewnik oraz książka do nabożeństwa dla szkolnej młodzieży
Ks. E. Schindler
Lwów 1903

Modlitewnik opatrzony pieśniami z zapisem nutowym. Prawdopodobnie w rejonie Śląska Cieszyńskiego nie zdobył tak wielkiej popularności jak wydany kilka lat później przez Dziedzictwo bł. Jana Sarkandra, w 1909, początkowo modlitewnik dla dzieci i młodzieży "Chwalcie Pana" (głównym twórcą był ks. Rudolf Tomanek), który z kolei zastąpił w późniejszych latach przestarzały już nieco Kancjonał ks. A. Janusza (ostatnia edycja ukazała się również w 1909, później "Chwalcie Pana" stał się głównym modlitewnikiem dla wszystkich).

Ks Schindler był od 1891 proboszczem w Jasienicy k. Bielska i tam zmarł w 1911, wydał również w 1890 Chorał do kancjonału ks. Janusza, czeskich kancjonałów ks. Lehnera i ks. Onderka.
https://abcbeskidzkie.ksiaznica.bielsko.pl/zagadnienia-wyznaniowe/schindler-emilian/

Tytułowa pozycja dostępna na stronie Polony
https://polona.pl/preview/90bc8715-c242-4992-8831-3879286ae851

Melodia z Chorału do kancjonału ks. A. Janusza 1873 używanego na Śląsku Cieszyńskim.

Ten tekst to hymn z Jutrzni w noc Bożego Narodzenia, nabożeństwa odprawianego bezpośrednio przed pasterką, istniejącego od ok. 200 lat na Śląsku Cieszyńskim. Choć obecnie jest kilka melodii do tego hymnu, najpopularniejszą jest ta podawana za anonimowym Chorałem do kancjonału x. Antoniego Janusza, który upowszechnił to nabożeństwo w swojej polskiej książce modlitewnej, pierwszej z łacińskimi czcionkami na tym terenie.

Nieco krótsza wersja z tzw. Chorału Schindlera wyd. w Cieszynie w 1890. Autor w przedmowie podaje że korzystał z Klonowskiego.

Melodia z Trójwsi Beskidzkiej, śpiewana z pewnością pocz. XX w. i wcześniej, kojarzona również obecnie.

Witaj, święta i poczęta niepokalanie,
Maryjo, śliczna lilio, nasze kochanie:
Witaj, czysta Panienko,
Najjaśniejsza Jutrzenko.
Witaj święta, wniebowzięta,
Niepokalana.

Twą pięknością, niewinnością, w niebie górujesz;
W dostojeństwie i panieństwie wszystkim celujesz:
W pierwszym, Panno, momencie
Święte Twoje Poczęcie
Jaśniejące jako słońce,
Niepokalane.   

Sam Bóg święty z Ciebie wzięty dla tej przyczyny,
Żeś się stała i została zawsze bez winy;
Tyś przed wieki przejrzana,
I za Matkę wybrana,
Jezusowi Chrystusowi,
Niepokalana.

Twoje państwo i poddaństwo świat nieba Pani,
Cesarzowie i królowie Twoi poddani.
Dla Twojej niewinności,
Dał Ci Bóg w Swej hojności,
Żeś poczęta zaraz święta,
Niepokalana.   

Monarchowie w złotogłowie nie tak jaśnieją,
Bo przy świętym Poczęciu Twym zaraz blednieją:
Tyś nad słońce jaśniejsza,
I nad gwiazdy śliczniejsza;
Jako zorze w swojej porze,
Niepokalana.
   
Sami Święci, w niebo wzięci, nie wyrównają
Twej piękności i czystości, którąć przyznają:
Wszyscy Ci się dziwują,
Niewinność Twą szanują,
Żeś tak Święta, z Anny wzięta,
Niepokalana.   

I świat cały, choć zuchwały, Twoje poczęcie
Niepokalane wysławia, w pierwszym momencie:
Wszystkie razem stworzenia
Wyznają bez wątpienia,
Żeś jest, droga Matka Boga,
Niepokalana.

Więc Cię sławiąc, błogosławiąc, Panno, prosimy:
Niech czystymi, niewinnymi, zawsze będziemy,
Za to życie dajemy
I mocno wyznajemy:
Żeś jest święta i poczęta,
Niepokalanie.

Chwalcie Pana 1950

Melodia wg chorału do kancjonału A. Janusza (Lipsk 1873)

1. Żaden nie wie, co jest łaska, * Maryja, Maryja, kto jej nie szukał. *
Nie szedłbym ja na to miejsce, * Maryja, Maryja, gdybym nie żądał: *
Do Częstochowy, do mej * Maryi, Panny miłej, *
Bom się bardzo rozmiłował, * Maryja, Maryja, w czystości Twojej.

2. Pozdrowioną bądź, najmilsza, * Maryja, Maryja, złota perełko! *
Tysiąckroć Cię pozdrawiamy, * Maryja, Maryja, nasza Matuchno. *
Od miłości omdlewam, * Gdy Cię, Maryjo, witam, *
Me myślenie, pocieszenie, * Maryję, Maryję w sercu zachowam.

3. Widzę, że mnie Ty miłujesz, * Maryja, Maryja, wiem ja to dawno, *
Twej łaski mi nie żałujesz, * Maryja, Maryja, Najświętsza Panno! *
Gdybym łaski nie dostał, * Gdzieżbym w smutku się podział? *
Snaćbym za złe czyny w piekle, * Maryja, Maryja, dawno już gorzał.

4. Nie dopuszczaj na mnie złego, * Maryja, Maryja, a pomóż, Panno, *
Ujmij się mnie niegodnego, * Maryja, Maryja, sługi Swojego; *
Gdybyś mię opuściła, * Łaski nie udzieliła, *
Jakóżbyś też na mnie, Matko, * Maryja, Maryja, tak zapomniała.

5. Rozpłynie się serce we mnie, * Maryja, Maryja, ogniem miłości, *
Boć już łaski skosztowało, * Maryja, Maryja, Panno dobroci! *
Bym miał wnet ze świata zejść, * W momencie zaraz umrzeć, *
Obyś Ty mnie niegodnego, * Maryja, Maryja, w sercu chciała mieć!

6. Tylko sobie, o Maryja, * Maryja, Maryja, tyle wyjednam: *
Że Ty będziesz mą Patronką * Maryja, Maryja, jać się oddawam; *
Serce na zakład daję, * Wszystko Tobie poddaję, *
Boś Ty żywot, światłość duszy, * Maryja, Maryja, Ci się oddaję.

7. To mi nazbyt w głowie leży, * Maryja, Maryja, że precz iść muszę, *
Tak mnie bardzo serce boli, * Maryja, Maryja, że Cię opuszczę:
Gdziekolwiek się obracam, * Maryję w swym sercu mam, *
Tu przy Niej być, Onej służyć, * Maryja, Maryja, tej łaski nie mam.

8. Wszak chociaż ja tu odejdę, * Maryja, Maryja, będzie tak dobrze, *
Zostawię tu serce moje * Maryja, Maryja, przy Częstochowie, *
Tu w zastawie oddawam, * Sercu memu doradzam: *
Iże na mnie nie zapomni, * Maryja, Maryja, w tym ja ufność mam.

9. Gdyż ja daleko od Ciebie, * Maryja, Maryja, Maryja, będę, *
A mnie się też źle powiedzie, * Maryja, Maryja, szczęście pozbędę: *
Ku Częstochowie spojrzę, * Tam zaś łaski nabędę; *
Będę wołać: Pociesz Panno, * Maryja, Maryja, pomóż z mej biedy.

10. Gdy już ten los na mnie przyjdzie, * Maryja, Maryja, że muszę umrzeć, *
Przyjdź, Maryja, tylko w ten czas, * Maryja, Maryja, mię też pocieszyć. *
Gdyby mię chciał szatan mieć, * Mów, że to nie może być, *
Ponieważ jestem Twój sługa, * Maryja, Maryja, że mię Ty chcesz mieć.

11. Za to Ciebie całym sercem, * Maryja, Maryja, miłować będę, *
Aż gdy ja już po mej śmierci, * Maryja, Maryja, do grobu przyjdę. *
Jeszcze ja raz zawołam, * Mojej Pannie "Wale" dam: *
Częstochowskiej Matce Boskiej, * Maryi, Maryi, serce oddawam.

Chwalcie Pana, wyd. IX, Cieszyn 1950

Cytat: tomas_wawa w 12-10-2008, 01:19:28
T: Kancyonał i książka modlitewna na cały rok, 1865 r., s. 334-335.

6. Zaraz w młodości żywota Twego, * Stanowiłeś opuścić * Świat , jak nieprzyjaciel życia miękkiego, * W pustyniach Bogu służyć. * Tameś w prawdzie znak świętości dawał * W twardem, podłem odzieniu, * Tylkoś miód leśny, szarańcze jadał, * Wodęś pił k'obczerstwieniu.


W chorale podają erratę do 6 zwr. 3 w.: "Świat, jak przeciwnik życia miękkiego,"

Chorał do kancjonału x. A. Janusza

1. Sebastyanie, męczenniku święty!
Racz swą przyczyną Boski gniew zawzięty
Wstrzymać i bronić śmierci niespodzianéj
Przez Twoje rany.

2. Któreś ty podjął dla Pana naszego,
Jego wyznając Bogiem, Stwórcą wszego:
Nic się nie bojąc Dyoklecyana
Złości, tyrana.

3. Lecz jemu radząc, by Boga prawego
Chciał poznać, przytém zostać sługą Jego,
Odrzekając się plugawych bałwanów,
Chytrych szatanów.

4. Zarazy chorób gdy nie uléczone
Opanowały już i naszą stronę,
Ochraniajże nas od gniewu Bożego,
Zwróć strzały jego.

5. Ubłagaj Boga, niechaj nasze winy
Odpuścić raczy dla twojéj przyczyny,
Zajadłe powietrze niech precz oddali
A nas ocali.

6. A my już odtąd za grzechy żałując,
I polepszenie życia obiecując,
Za to Mu będziem zawsze dziękowali,
Jego wsławiali.

V. Od moru i głodu.
R. Wybaw wiernych Twoich, Panie!
V. Abyś od zaraźliwéj choroby nas zachować (wybawić) raczył,
R. Wysłuchaj nas Panie!

Ojcze nasz. - V. I nie wódź nas itd.



Melodia wg "Chorał, czyli zbiór melodyi do kancjonału katolickiego Ks. A. Janusza, używanego na Szląsku i w Galicyi, ułożony na cztery głosy do grania na organach i śpiewania, Lipsk 1873, F. A. Brockhaus"

Nuty.

Melodia z chorału do kancjonału ks. A. Janusza

1. Melodia znaleziona w Istebnej.

2. Chorał do kancjonału ks. A. Janusza.

T: KANCYONAŁ KATOLICKI i razem Książka modlitewna OPAWA 1868

                  Przy wyprowadzaniu trupa do grobu
               śpiewa się albo dalszy ciąg Psalm 50 albo Antyfona:

1. Do chwały wiecznej niech cię wwiedą Anieli,
Przy  twem w niebie zawitaniu niech cię przyjmią
Męczennicy.
Z głębokości itd, str. 61.

2. Niech zawiedą w Jerozolimę świętą
A z Łazarzem w życiu nędznym miej już odpoczynek
wieczny.
Niech będą uszy Twoje nakłonione itd. str. 61.

↑

Z jakiego to źródła?

T: KANCYONAŁ KATOLICKI i razem Książka modlitewna OPAWA 1868

Pieśni przy dawaniu błogosławieństwa po zakończonej Mszy świętej, s. 250

                                  V.

1. Królu wieczny! błogosław — Dziedzictwu Twojemu, — A bądź każdemu łaskaw — Cię wzywającemu
— Raczże też w nas zapalić — Ogień Twej miłości, — A potem uszczęśliwić — W niebieskiej radości.

2. Niechaj to pożegnanie — Na każdego przyjdzie, — Niech po żywota zgonie — Każdy w raj przyjdzie:
— A w niebie z Aniołami — Będziem Boga czcili — Ach zmiłuj się nad nami, — Zbawicielu miły!

Melodia jak wyżej.

T: KANCYONAŁ KATOLICKI i razem Książka modlitewna OPAWA 1868

Pieśni przy dawaniu błogosławieństwa po zakończonej Mszy świętej, s. 253

                              XII.

1. W Majestacie na niebieskim tronie
Siedzi Jezus, wszelka moc na Jego łonie!
(Cherubini, Serafini, Też i Aniołowie inni
Przed nim się kłaniają, Radośnie śpiewają:
Święty, Święty, Święty wołają)

2. Matka Jego i Patryarchowie,
Prorocy, Wyznawcy i Apostołowie i t. d.

3. Męczennicy, którzy krew przelali,
Panny czyste, które Go tak miłowały: i t. d.

4. Starcy na głowach korony mając,
A na złotych harfach mile przygrawając: i t. d.

5. Tak też i my nabożni chrześcianie,
Jak ci święci niebiescy mieszczanie:
Cherubini, Serafini, Też i Aniołowie inni:
Przed Nim się kłaniajmy,
Radośnie śpiewajmy:
Święty, Święty, Święty wołajmy.

W mojej parafii dodaje się do refrenu jeszcze "Dobranoc też i tym duszom które w czyśćcu cierpieć muszą, dobranoc."

Melodia używana na terenie Istebnej, Śląsk Cieszyński. Nieco się różni od tej wyżej i z Chorale do kancjonału x. Antoniego Janusza, ale podobieństwo jest (melodycznie, nie metrycznie).
Znalezione w zbiorze pieśni na adwent K. Kübla, organisty, nauczyciela i kierownika szkoły w Koniakowie, ok. 1910 r.

Spójrzmy na te źródła:

1. Chorał
czyli
zbiór melodyi do kancyonalu katolickiego
KS.A.JANUSZA.
używanego na Szląsku i w Galicyi.
ułożony na cztery głosy do grania na organach i śpiewania.
LIPSK 1873
F.A.BROCKHAUS.

2. Zbiór Ceremonij
używanych
w

Gromnice, Palmową Niedzielę,
Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego,
Krzyżowe dni ,
Uroczystość Bożego Ciała,
i Dzień Zaduszny.

Oprócz tego zawiera:
Prośbę o deszcz i
Prośbę o piękny czas.
Zebrał, ułożył i wydrukował
Karol Kübel,
Nauczyciel i Organista
w
Koniakowie 1910.

Cytat: enzo710 w 15-04-2014, 15:23:13
172.1) Melodia śląska (zdj: Śpiewnik archidiecezji katowickiej wyd. III)
172.2) Melodia z Chorału Opolskiego (zdj: Śpiewnik archidiecezji katowickiej wyd. III)
424) Melodia z Kancjonału Świątecznego - A. Michny z 1661 (zdj: Chwalmy Pana - Ostrawa 2013)

Mógłby drogi użytkownik opowiedzieć coś więcej na temat "Chwalmy Pana - Ostrawa 2013"? To jest śpiewnik czy chodzi o modlitewnik? Bo żeby Chwalcie Pana w Ostrawie wydawane było?